Σάββατο, 28 Μαρτίου 2015

Κυβισμός

Το 1906 στο Παρίσι μετά το θάνατο του Σεζάν διοργανώνεται προς τιμήν του μια μεγάλη αναδρομική έκθεση των έργων του η οποία έμελλε να επηρεάσει καθοριστικά ένα νέο ζωγράφο από την Ισπανία, τον Πάμπλο Πικάσο. Εκείνη την περίοδο ο Πικάσο είχε αρχίσει να αναζητά νέους τρόπους αναπαράστασης της πραγματικότητας μέσα από τη μελέτη των έργων της πρωτόγονης (κυρίως Αφρικανικής και Ιβηρικής) γλυπτικής, (στα έργα αυτά η φόρμα αποδίδεται με γωνιώδη μεταχείριση) είτε των πρωτότυπων έργων, όπως τα έβλεπε στα διάφορα μουσεία, είτε μέσα από τις αναπαραστάσεις τους στα έργα του Γκωγκέν και πιθανά και του Ματίς.

GURO MASK, Ivory Coast
αφρικάνικη μάσκα

Πολ Σεζάν, 1904, "το βουνό Σεν Βικτουάρ"
Παράλληλα γίνεται γνωστή και η επιστολή όπου ο Σεζάν υποδεικνύει σ' ένα νέο ζωγράφο τον Εμίλ Μπερνάρντ τον τρόπο με τον οποίο οφείλει ο ζωγράφος να αντιμετωπίζει το θέμα του: "...να μεταχειριστείτε τη φύση μέσα από τον κύλινδρο, τη σφαίρα, τον κώνο, και βάλτε το σύνολο σε αναλογία έτσι ώστε η κάθε μεριά ενός αντικειμένου, πλάνου, να κατευθύνεται προς ένα κεντρικό σημείο…”.
Έτσι ο Πικάσο και φίλος του Μπρακ μελετώντας αναλυτικά τα έργα του Σεζάν και ακολουθώντας τις υποδείξεις του, κατέληξαν να κάνουν τα πρώτα κυβιστικά έργα. Όταν ο Μπρακ πρότεινε το έργο του "Maisons à l'Estaque", στο  Φθινοπωρινό Σαλόνι του 1908, ο Ματίς ο οποίος ήταν στην επιτροπή χαρακτήρισε τον πίνακα ως "κυβιστικό" και τον απέρριψε. Στο βιβλίο "Μαρτυρίες κατά τη Gertrude Stein" ο Ματίς αφηγείται: " Απ' όσο θυμάμαι, ο Μπρακ ήταν αυτός που έκανε το πρώτο κυβιστικό έργο. Παρουσίαζε ένα μεσογειακό τοπίο: ένα παράκτιο χωριό που φαινόταν από πάνω. Για να δώσει σημασία στις σκεπές, οι οποίες ήταν λίγες, συνέχισε τα σχέδια που παρουσίαζαν τις στέγες ως γραμμές μέσα στον ουρανό. Είναι κάτι τελείως καινούργιο για την μοντέρνα τέχνη για το οποίο έχουμε πολλές συζητήσεις."

Ζορζ Μπρακ, 1907, "Maison d' Estaque"

Πάμπλο Πικάσο, 1907, "οι Δεσποινίδες της Αβινιόν"

Αναλυτικός Κυβισμός 1910-1912
Κατά την διάρκεια αυτής της φάσης του κυβισμού η φόρμα του αντικειμένου αναλύεται σε πολλά και μικρά επίπεδα. Το αντικείμενο απεικονίζεται απ' όλες τις πλευρές του οι οποίες παρουσιάζονται ως μικρές επιφάνειες και είναι σαν να το βλέπουμε γύρω-γύρω. Το αποτέλεσμα μοιάζει πολύ με χαρτί που τσαλακώθηκε πολύ, προτού ξεδιπλωθεί. Το χαρακτηριστικό αυτής της περιόδου είναι ότι η παλέτα των χρωμάτων είναι πολύ περιορισμένη (γκρι, καφέ, πράσινο, μπλε σκούρο). Αντίθετα, ο φωτισμός παίζει πολύ σημαντικό ρόλο και μοιράζεται με διαφορετικό τρόπο σε κάθε σχήμα. Το αποτέλεσμα τείνει να γίνει ανεικονικό.

Ζορζ Μπρακ, 1909-10,  "Η κιθάρα"


Συνθετικός Κυβισμός 1912-1914
Η δεύτερη φάση που ακολουθεί ονομάζεται έτσι γιατί ο καλλιτέχνης συνθέτει τη ζωγραφική επιφάνεια με διάφορα (ξένα μέχρι τότε στη ζωγραφική) στοιχεία. Στο ζωγραφικό τελάρο ενσωματώνονται διάφορα υλικά: χαρτιά από εφημερίδες, περιοδικά, ταπετσαρίες, τραπουλόχαρτα, κομμάτια από ύφασμα ή ξύλο, σκοινί, ψάθα, κ.ά., συνθέτοντας τα πρώτα κολάζ. Το χρώματα εμφανίζονται έντονα, οι ζωγραφικές επιφάνειες είναι πλακάτες, και τα σχήματα απλά.

Πάμπλο Πικάσο, "Νεκρή φύση με ψάθα καρέκλας"
Πάμπλο Πικάσο, 1910. "Γυναίκα με μαντολίνο"

Ζορζ Μπρακ, 1914, "Νεκρή φύση με τραπέζι και ζιλετ"


Δείτε περισσότερα Κυβιστικά έργα εδώ

Διαβάστε περισσότερα για τον Κυβισμό εδώ, κι εδώ,



βιβλιογραφία

Ζιρώ Ο., Μερτζάνη Ε., Πετρίδου Β., Ιστορία της Τέχνης, Γ΄ Λυκείου, ΟΕΔΒ-ΠΙ, 2005
Combrich E.H., Ιστορία της Τέχνης, Μορφωτικό Ιδρυμα Εθνικής Τραπέζης, Αθήνα, 1994
Α. Λαδόμματος, Ιστορία της Τέχνης - Αισθητική Εκτίμηση Έργων Τέχνης, Υπουργείο Παιδείας Κύπρου, 1984

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου