Σάββατο, 5 Δεκεμβρίου 2015

Henri Cartier Bresson, 1908-2004

«Το θέμα δεν αποτελεί συλλογή συμβάντων. Σημασία έχει να επιλέξει κανείς ανάμεσά τους να συλλάβει το αληθινό συμβάν σε συνάρτηση με τη βαθύτερη πραγματικότητα»
                                                                                                    Henri Cartier Bresson.



Henri Cartier Bresson, France, 1959
Ο Henri Cartier Bresson γεννήθηκε το 1908 στο Chanteloup-en-Brie, κοντά στο Παρίσι. Από μικρό παιδί διέθετε μια φωτογραφική μηχανή Box Brownie, που χρησιμοποιούσε για να παίρνει φωτογραφίες στις διακοπές. Σπουδάζει ζωγραφική δίπλα στον κυβιστή ζωγράφο Andre Lhote και τον Jacques Εmile Blanche. Μέσα από τους καλλιτεχνικούς του κύκλους γνωρίζει τις φωτογραφίες του Eugene Atget και εντυπωσιάζεται. "Δασκάλους" του θεωρεί τον Andre Kertesz και τον Walker Evans.  Στα 24 του, έχοντας εγκαταλείψει τις σπουδές του στη ζωγραφική και μετά από ένα μεγάλο ταξίδι στην Αφρική πέφτει στα χέρια του μία από τις πρώτες φωτογραφικές μηχανές Leica. Όπως λέει ο ίδιος ''έγινε η προέκταση του ματιού μου και έκτοτε δεν με εγκατέλειψε ποτέ". Το 1936-39 εργάζεται σαν βοηθός του σκηνοθέτη Jean Renoir. Ταξιδεύει και φωτογραφίζει συνεχώς. Το 1940 κατατάσσεται στον στρατό και περνά 35 μήνες αιχμάλωτος των Γερμανών, όπου μετά από δύο αποτυχημένες προσπάθειες, τελικά καταφέρνει να δραπετεύσει και να επιστρέψει στη Γαλλία. Μπαίνει στην αντίσταση, όπου συμμετέχει σε φωτογραφικά επιτελεία και καθοδηγεί την κινηματογράφηση και φωτογράφηση της κατοχής και της απελευθέρωσης του Παρισιού.


Το 1946 ο Μπρεσόν επέστρεψε στις Η.Π.Α για να πραγματοποιήσει έκθεση στο MOMA (Μουσείο Μοντέρνας Τέχνης της Νέας Υόρκης). Το 1947  ιδρύει με τους Ρόμπερτ Κάπα και Ντέιβιντ Σέιμουρ, το διεθνές ειδησεογραφικό πρακτορείο Μάγκνουμ (Magnum), στο οποίο παρέμεινε μέλος του ως το 1966.
Henri Cartier Bresson, Μικρό αγόρι, Παρίσι, 1954

Τα επόμενα χρόνια γυρίζει σε όλο τον κόσμο και φωτογραφίζει ασταμάτητα. Έζησε και κατέγραψε με τη μηχανή του μερικές από τις σημαντικότερες στιγμές της ιστορίας του 20ου αιώνα. Από την Κίνα του Μάο, την Σοβιετική Ένωση, την Αφρική, την Ινδία, το Μεξικό, τον πόλεμο στην Ευρώπη, τον εμφύλιο της Ισπανίας. Παράλληλα με την υπόλοιπη θεματολογία του κάνει και πολλά πορτρέτα. Έχει πρόσβαση και φωτογραφίζει, τις περισσότερες φορές στον προσωπικό τους χώρο, πρόσωπα της παγκόσμιας ελίτ, από πολιτικούς, διανοούμενους και καλλιτέχνες, μέχρι σταρ του Χόλιγουντ. Συνήθως αδιαφορεί για το τελικό αποτέλεσμα. Τον ενδιαφέρει και τον ικανοποιεί μόνο η στιγμή της λήψης και χαρακτηριστικό είναι ότι δεν ασχολήθηκε ποτέ με την εμφάνιση των φιλμ και τα τυπώματα των φωτογραφιών του. 
Οι φωτογραφίες του αλλά και η φιλοσοφική του θεώρηση απέναντι στη φωτογραφία θα επηρεάσει όλες τις επόμενες γενιές φωτογράφων.  


πηγές

Σάββατο, 28 Νοεμβρίου 2015

Αντρέ Κερτέζ και Ρομπέρ Ντουανό

Andre Kertesz 1894-1985

Από τους μεγαλύτερους φωτογράφους του 20ου αιώνα, ο Κερτέζ γεννήθηκε στην Βουδαπέστη το 1894 και από νεαρός αρχίζει να φωτογραφίζει. Το 1925 εγκαθίσταται στο Παρίσι, όπου φωτογραφίζει τους φίλους του, καλλιτέχνες και εικόνες από την καθημερινή ζωή. Η δουλειά του αναγνωρίζεται, έτσι το 1936 υπογράφει συμβόλαιο με το Αμερικάνικο πρακτορείο Keystone και πηγαίνει στην Νέα Υόρκη. Δίνει φωτογραφίες του σε περιοδικά (Vogue, Coronet, House & Garden και Harper's Bazaar) και εκθέτει τα έργα του σε διάφορες γκαλερί. Το 1949 παίρνει την Αμερικάνικη υπηκοότητα, και από το 1949 έως το 1962 έχει αποκλειστική συνεργασία με  τις εκδόσεις Conde Nast. Σε όλο τον κόσμο πραγματοποιούνται εκθέσεις με έργα του και αφιερώματα στην δουλειά του. Τα τελευταία χρόνια τις ζωής του φωτογραφίζει τα περισσότερα θέματά του από το παράθυρό του. Πέθανε στη Νέα Υόρκη το 1985.


Αντρέ Κερτέζ, "οι φίλοι", Ουγγαρία, 1919
"Η φωτογραφική μηχανή είναι το εργαλείο μου. Μέσω αυτής δίνω νόημα σε όλα γύρω μου".
"Απλώς κάνω μια βόλτα παρατηρώντας το θέμα από διαφορετικές οπτικές γωνίες, μέχρι τα στοιχεία της εικόνας να δημιουργήσουν μια σύνθεση που να ευχαρηστεί το μάτι μου".





Robert Doisneau

Ο ντουανό θεωρείται ο σημαντικότερος Γάλος φωτογράφος της μεταπολεμιοκής εποχής. Η Γαλλική κυβέρνηση το 1984, για να τιμήσει το έργο του, τον διόρισε Ιππότη του Τάγματος της Τιμής. Απογοητευμένος από τον πόλεμο καταγράφει καθημερινές εικόνες της Παρισινής ζωής, φαινομενικά ανέμελες, όμως σε δεύτερο επίπεδο διαφαίνεται η ανθρωπιστική του ματιά, τα αντιπολεμικά του συναισθήματα και η ανησυχία του για τον καπιταλισμό. Μαζί με τον Henri Cartier Bresson έθεσαν τις βάσεις για ένα νέο είδος φωτογραφίας, που αργότερα θα ονομαζόταν Φωτο-ρεοπορτάζ. 


Ρομπέρ Νουανό
Όταν τον ρωτούσαν για τις φωτογραφίες του, απαντούσε: "δεν φωτογραφίζω την ζωή όπως την βλέπω αλλά όπως θα ήθελα να είναι".... "δεν έχω εξετάσει το λόγο για τον οποίο κάνω φωτογραφίες. Στην πραγματικότητα είναι μια ανέλπιδη μάχη απέναντι στην ιδέα του θανάτου, θεωρώ ότι είμαι περισσότερο προετοιμασμένος για αυτό επειδή δεν πρέπει να σκεπτόμαστε ότι τα πάντα είναι προσωρινά και στιγμιαία. Προσπαθώ πεισματικά να σταματήσω το χρόνο που περνάει"





πηγές:
"Αντρέ Κερτέζ καθρέφτης μια ζωής", Μουσείο Φωτογραφίας Θεσσαλονίκης, εκδόσεις Άγρα, 2007 
http://www.elculture.gr/


Σάββατο, 9 Μαΐου 2015

Ο Μαξίμ και η Άννα (επανάληψη στην ιστορία της Τέχνης)

Ο Μαξίμ, είναι ερωτευμένος και χρειάζεται επειγόντως τη βοήθειά σου. Η Άννα (η κοπέλα των ονείρων του) είναι πολύ φιλότεχνη και του έβαλε έναν όρο: Εάν δεν μάθει απ' έξω όλο το βιβλίο της Ιστορίας της Τέχνης, δεν πρόκειται να τον ξαναδεί. 
Για να γίνει αυτό πρέπει να τον βοηθήσεις να βρει τα ονόματα των ζωγράφων των έργων που είναι κρεμασμένοι στο τοίχο. Κάθε φορά που βρίσκεις ένα σωστό, ένας πίνακας χάνεται. Αν κάνεις λάθος, δε χρειάζεται να αρχίσεις από την αρχή, απλά κάνε κλικ στο έργο και προσπάθησε ξανά. Όταν ο τοίχος αδειάσει, το μήνυμα του Μαξίμ προς την Άννα θα φανερωθεί, και τότε ...για να δούμε ποια θα είναι η αντίδρασή της;

Πάτησε τη πράσινη σημαία για να ξεκινήσεις, και μη ξεχνάς να γράφεις με ελληνικά κεφαλαία γράμματα




Κυριακή, 3 Μαΐου 2015

Σουπρεματισμός, το πρώτο κίνημα καθαρής αφαίρεσης στη Ζωγραφική



Καζμίρ Μάλεβιτς "Μαύρο τετράγωνο", 1913

Το πρώτο κίνημα καθαρής αφαίρεσης στη ζωγραφική γεννήθηκε το 1913 στη Ρωσία από το ζωγράφο Καζμίρ Μάλεβιτς όταν ζωγραφίζει τον πίνακα "Μαύρο τετράγωνο σε άσπρο φόντο". Υποστήριξε ότι η αντικειμενική και οικεία όψη των πραγμάτων δεν είναι το ζητούμενο στην ζωγραφική, αλλά πρέπει να επιδιώκουμε την έκφραση του συναισθήματος και την υπεροχή (= supremacy) του καθαρού αισθήματος.

Το 1915 εκδίδει το Σουπρεματιστικό μανιφέστο (από τον Κυβισμό και το Φουτουρισμό στον Σουπρεματισμό), το οποίο συνυπέγραφαν και λογοτέχνες ανάμεσά του και ο Βλ. Μαγιακόφσκι.

Καζμίρ Μάλεβιτς, Μόσχα, Τρίτη έκδοση 1916,  "από τον Κυβισμό και τον Φουτουρισμό στον Σουπρεματισμό"

Κ. Μάλεβιτς, χωρίς τίτλο, 1916

Κ. Μάλεβιτς "Αεροπλάνο που πετάει" 1917-18

Κ. Μάλεβιτς "Μαύρος Σταυρός και Κόκκινο Οβάλ", 1920-27

Το 1919 ο ίδιος ο Μάλεβιτς ανακοινώνει το τέλος του Σουπρεματισμού.

Δείτε εδώ περισσότερα έργα του Κ. Μάλεβιτς

Το κείμενο που ακολουθεί είναι απόσπασμα από το κείμενο " Ο μη Αντικειμενικός Κόσμος" που ο Καζμίρ Μάλεβιτς έγραψε και έφερε στο Βερολίνο το 1927.  Μεταφράστηκε στα γερμανικά (το ρώσικο χειρόγραφο δεν έχει ανακαλυφθεί) και τυπώθηκε ως ο 11ος τόμος των βιβλίων του Μπαουχάουζ.

"Με τον όρο Σουπρεματισμό εννοώ  την κυριαρχία (supremacy) του αγνού συναισθήματος στη δημιουργική τέχνη. Για το Σουπρεματιστή τα οπτικά φαινόμενα του κόσμου των αντικειμένων είναι από μόνα τους χωρίς σημασία, το σημαντικό είναι το συναίσθημα, έτσι, τελείως ξέχωρο από το περιβάλλον όπου γεννήθηκε.
Αυτό που λέμε «υλοποίηση» ενός αισθήματος, στο συνειδητό μυαλό μας, σημαίνει, στην πραγματικότητα, υλοποίηση της αντανάκλασης αυτού του αισθήματος, με μέσον κάποια ρεαλιστική σύλληψη. Μια τέτοια ρεαλιστική σύλληψη δεν έχει καμιάν αξία στη τέχνη του σουπρεματισμού…Κι όχι μόνο γι αυτή, μα γενικά στη Τέχνη, γιατί η διαρκής, αληθινή αξία του έργου τέχνης (σ’ όποια σχολή και αν ανήκει) βρίσκεται μονάχα στο αίσθημα που εκφράζει.
Ο Ακαδημαϊκός νατουραλισμός, ο νατουραλισμός των Ιμπρεσιονιστών, ο Σεζανισμός, ο Κυβισμός, κλπ,  όλα αυτά, κατά κάποιο τρόπο, δεν είναι τίποτα άλλο παρά μέθοδοι διαλεκτικής, που έτσι δεν μπορούν να καθορίσουν με κανένα τρόπο την αξία ενός έργου τέχνης.
Μια αναπαράσταση αντικειμένων, με σκοπό της την αντικειμενικότητα, είναι κάτι που δεν έχει καμιά απολύτως σχέση με την τέχνη, όπως επίσης η χρήση μορφών αντικειμένων σ’ ένα έργο, δεν αποκλείει τη δυνατότητα να είναι αυτό το έργο υψηλής καλλιτεχνικής αξίας."





Robert L. Herbet, Η Σύγχρονη Τέχνη, Δοκίμια καλλιτεχνών, κείμενα εικαστικών καλλιτεχνών 4, Ένωση καθηγητών καλλιτεχνικών μαθημάτων, 1995
Ζιρώ Ο., Μερτζάνη Ε., Πετρίδου Β., Ιστορία της Τέχνης, Γ΄ Λυκείου, ΟΕΔΒ-ΠΙ, 2005


Τετάρτη, 29 Απριλίου 2015

Για να δούμε τι μάθαμε!

Στο παρακάτω παιχνίδι θα δείτε τι θυμόσαστε από το κεφάλαιο 16. Οι Δεκαετίες 1990-1930 Α΄μέρος.
(Περιμένετε λίγο γιατί αργεί να φορτώσει) και καλή διασκέδαση!

Τρίτη, 21 Απριλίου 2015

Ντε Στιλ ή Νεοπλαστικισμός: η μετάβαση στο μη-παραστατικό

Κατά τη δεύτερη δεκαετία του 20ου αιώνα αρκετοί νέοι καλλιτέχνες αναζητούν καινούργιους σταθερούς και αντικειμενικούς τρόπους έκφρασης, πιθανώς σαν αντίδραση στα μεγάλα προβλήματα που άφησε πίσω του και ο Α΄ παγκόσμιος πόλεμος
Η ομάδα De Stijl (αναφέρεται και ως Νεοπλαστικισμός) αποτελούμενη από τους ζωγράφους και θεωρητικούς της τέχνης Πιτ Μοντριάν και Τέο βαν Ντέσμπεργκ συγκροτείται στην Ολλανδία το 1917, και διακηρύσσει την πραγμάτωση μιας ‘καθαρής ζωγραφικής’. Οι καλλιτέχνες αυτοί επεδίωξαν να εκφράσουν ένα νέο ουτοπικό ιδανικό, πνευματικής αρμονίας και τάξης. Βασικό χαρακτηριστικό του κινήματος είναι η αφαίρεση. Χρησιμοποιούνται οι θεμελιώδεις φόρμες και σχήματα, οι κάθετες και οι οριζόντιες γραμμές ταυτόχρονα με την αποκλειστική χρήση των βασικών χρωμάτων (κόκκινο, μπλε, κίτρινο) σε συνδυασμό με το λευκό και το μαύρο. 
Το 1920 ο Πιτ Μοντριάν αφιερώνει το φυλλάδιο ‘Neo-Plasticisme’ στο ΄μελλοντικό άνθρωποτου οποίου οι πνευματικές αξίες θα εκφράζονται καλύτερα με τη τέχνη της απόλυτης καθαρότητας των καθαρών γεωμετρικών μορφών και χρωμάτων.

Mondrian's Trees My favourite series of paintings. Love the point between representation and abstraction and the still painterly style.
Πιτ Μοντριάν  'τα Δέντρα'



Τα αποσπάσματα που ακολουθούν είναι από το πιο σημαντικό σε επιρροή κείμενο από τα διάφορα κείμενα του Μοντριάν. Αρχικά εμφανίστηκε στο Κύκλο που εξέδωσαν ο Ναούμ Γκαμπό, Ζ.Λ. Μάρτιν, και Μπεν Νίκολσον (Λονδίνο 1937), και προέρχεται από το Πλαστική Τέχνη-Αγνή Πλαστική Τέχνη και άλλα κείμενα της σειράς «Ντοκουμέντα της Μοντέρνας Τέχνης», εκδόσεις του Ρόμπερτ Μάδεργουελ, εκδ. οίκου Ουίτενμπορν, Σουλτς -Νέα Υόρκη, 1945 (στα ελληνικά: Η Σύγχρονη Τέχνη, Δοκίμια καλλιτεχνών, Robert L. Herbet, κείμενα εικαστικών καλλιτεχνών 4, Ένωση καθηγητών καλλιτεχνικών μαθημάτων, 1995) 

«…Στις μέρες μας δύο κύριες τάσεις επικρατούν: η μία επιμένει στη παραστατική απεικόνιση, η άλλη την εξαλείφει. Ενώ η πρώτη χρησιμοποιεί μάλλον σύνθετα και ειδικά σχήματα, η δεύτερη επιστρατεύει απλά και ουδέτερα ή τελευταία, την ελεύθερη γραμμή και το απλό χρώμα. Είναι φανερό πως η δεύτερη (η μη παραστατική τέχνη) μπορεί ευκολότερα και πληρέστερα να ελευθερωθεί από την κυριαρχία του υποκειμενικού απ’ ότι η παραστατική τάση, βέβαια, τα ειδικά σχήματα και χρώματα (της παραστατικής τέχνης) είναι πιο ευκολο-εκμεταλλεύσιμα  από τις ουδέτερες φόρμες. Είναι ανάγκη όμως να τονίσουμε πως οι ορισμοί «παραστατικό» και «μη παραστατικό» δίνονται κατά προσέγγιση μόνο και είναι σχετικοί. Γιατί κάθε σχήμα, ακόμα και κάθε γραμμή, φτιάχνει μια παράσταση (φιγούρα), κανένα σχήμα δεν είναι απολύτως ουδέτερο. Είναι φανερό πως καθετί πρέπει να σχετίζεται, αλλά αφού χρειαζόμαστε λέξεις για να κάνουμε τις συλλήψεις μας κατανοητές, ας κρατήσουμε αυτούς τους όρους…» 

 «…Το σημαντικό καθήκον όλης της τέχνης  είναι να καταστρέψει τη στατική ισορροπία, εγκαθιδρύοντας τη δυναμική. Η μη-παραστατική τέχνη απαιτεί μια προσπάθεια για τη συνέπεια αυτού του καθήκοντος: την καταστροφή της ιδιαίτερης φόρμας και την κατασκευή ενός ρυθμού αμοιβαίων σχημάτων ή ελεύθερων γραμμών. Πρέπει να έχουμε κατά νου, πάντως τη διάκριση μεταξύ αυτών των δύο μορφών ισορροπίας για να αποφύγουμε τη σύγχυση, γιατί όταν μιλάμε για ισορροπία καθαρή και απλή, μπορεί να το λέμε αυτό και συγχρόνως να αντιτασσόμαστε στην εξισορρόπηση που υπάρχει σε ένα έργο τέχνης . Έχει μεγάλη σημασία η σημείωση της καταστροφικο-κατασκευαστικής ποιότητας της δυναμικής ισορροπίας.. Τότε θα καταλάβουμε ότι η ισορροπία για την οποία μιλάμε  στη μη-παραστατική τέχνη, δεν είναι κάτι χωρίς τη κίνηση της  πράξης, αλλά αντίθετα είναι μια συνεχής κίνηση. Τότε λοιπόν καταλαβαίνουμε ακόμα και τη σημασία του ονόματος Κατασκευαστική Τέχνη…»

de-salva:    Piet Mondrian in his Studio (Atelier)  Piet Mondrian: http://en.wikipedia.org/wiki/Piet_Mondrian
ο Πιτ Μοντριάν με έργο του



Δείτε περισσότερα για τον Πιτ Μόντριαν εδώ και εδώ  και για το Νεοπλαστικισμό εδώεδώ,

πηγές
Ζιρώ Ο., Μερτζάνη Ε., Πετρίδου Β., Ιστορία της Τέχνης, Γ΄ Λυκείου, ΟΕΔΒ-ΠΙ, 2005
Νεοπλαστικισμός , βικιπαιδεία.